Achtergrondinformatie bloed en urine

U bevindt zich hier: Home | Patiënt | Afdelingen | Poliklinieken | Klinisch Chemisch Laboratorium (KCL) | Achtergrondinformatie bloed en urine

Achtergrondinformatie bloed en urine

Op het klinisch chemisch laboratorium wordt een grote verscheidenheid van verschillende soorten monsters voor onderzoek aangeboden. Bloed vormt hiervan het belangrijkste deel en daarna urine. Verder wordt onderzoek verricht in: ontlasting (feces), zweet, hersen- of ruggenmergvocht, sperma, en andere lichaamsvloeistoffen

Bloed

Het meest bekende menselijk materiaal wat onderzocht wordt, is toch wel bloed. Bloed is een vloeistof met een zeer complexe samenstelling. Bloed bestaat voor ongeveer 55% uit plasma of serum en ongeveer 45% bloedcellen. Het plasma is een gele vloeistof die voor 90% uit water bestaat met daarin opgelost een zeer grote verscheidenheid aan eiwitten, mineralen andere stoffen. Dit zijn bijvoorbeeld hormonen, vitamines, afweerstoffen, bouwstoffen, afvalstoffen etc. Het overgrote deel van klinisch chemisch onderzoek vindt dan ook in het plasma plaats.

De bloedcellen worden onderverdeeld in rode bloedcellen (erythrocyten), witte bloedcellen (leucocyten) en bloedplaatjes (thrombocyten). Samengevat zijn hun functies als volgt. De rode bloedcellen zorgen voor het transport van zuurstof, de witte bloedcellen zijn betrokken bij de afweer tegen bacteriën en virussen en de bloedplaatsjes zorgen voor de stolling.

De bloedafname

Bloed kan op drie verschillende wijzen worden afgenomen:

  • via een vingerprik of hielprik (baby), dit is capillair bloed
  • via een ader in de elleboogholte of soms de hand, dit is veneus bloed
  • via een slagader in de pols of lies; dit is arterieel bloed

Een aantal factoren (hoeveelheid monster dat nodig is, welk onderzoek moet worden gedaan of de leeftijd van de patiënt) bepalen voor elke afname wordt gekozen. Capillair en veneus bloed wordt meestal door medewerkers van het laboratorium afgenomen, maar arterieel bloed wordt altijd door een arts geprikt. Voor de afname van bloed zijn een groot aantal verschillende soorten monsterbuizen beschikbaar elk met een eigen kleur. Afhankelijk van welke laboratoriumtesten zijn aangevraagd zullen er één of meer verschillende type buizen afgenomen worden. Zo is voor de meting van stoffen in het plasma een andere buis nodig dan voor onderzoek naar de verschillende soorten bloedcellen. Veel van de bloedafname buizen bevatten stoffen die het bloed verdunnen, onstolbaar maken of de stolling juist bevorderen.
Voordat de bloedafname plaatsvindt, zal altijd naar uw naam en geboortedatum gevraagd worden. En in geval er een bloedgroep wordt aangevraagd, zal er ook naar uw voorletters en eventueel uw meisjesnaam geïnformeerd worden. Wij stellen deze vragen omdat wij er zeker van willen zijn dat wij de juiste persoon voor ons hebben. Daarom is het vragen van de geboortedatum een extra identificatiemiddel. Het is in uw en ons belang dat de juiste patiënt geprikt wordt!

Urine

Urine bevat allerlei stoffen die door de nieren uit het bloedplasma zijn verwijderd; zuivering van het bloed. De samenstelling van urine kan ons iets leren over het functioneren van de nieren en over de samenstelling van het bloedplasma. Voor de meeste urineonderzoeken wordt verse ochtendurine gebruikt. Wanneer urine lang blijft staan kan de oorspronkelijke samenstelling, bijvoorbeeld onder invloed van bacteriegroei, veranderen. Vaak luidt de vraagstelling bij urineonderzoek: is er wel of geen urineweg infectie (blaasontsteking) bij de patiënt. De urine wordt dan onderzocht op de aanwezigheid van witte bloedcellen (leukocyten) en bacteriën.

Ontlasting (faeces)

Ontlasting kan worden onderzocht om de spijsvertering te controleren of om bloedingen in de darmen op te sporen. Het is normaal dat er in ontlasting bacteriën zitten. Wel wordt er regelmatig gezocht naar bacteriën die normaliter niet in de ontlasting voor mogen komen. Ook wordt soms naar parasieten gezocht.

Zweet

In zweet kan onder andere de hoeveelheid chloor worden gemeten; de zogenaamde zweettest. Een verhoogde concentratie chloor in zweet kan wijzen op de taaislijmziekte. Eerst wordt met behulp van een speciaal apparaat de zweetproductie in de huid gestimuleerd, waarna het zweet opgevangen wordt in een spiraalvormig dun buisje. Dit deel van het onderzoek gebeurt door de doktersassistenten op het poliklinisch afname laboratorium. De meting van chloor in het verzamelde monster gebeurt op het laboratorium zelf.

Liquor (hersen- of ruggenmergvocht)

Hersen- of ruggemerg vocht bevindt zich, zoals de naam al zegt, in de hersenen en in het ruggemerg. Het is een heldere kleurloze vloeistof, die wordt verkregen door een punctie tussen twee wervels en wordt uitgevoerd door een neuroloog. Laboratoriumonderzoek van liquor is een hulpmiddel bij het vaststellen of uitsluiten van ziekten van neurologische aard. Eén van de meest bekend aandoeningen waarvoor liquor wordt onderzocht is meningitis (hersenvliesontsteking).

Sperma

Voor onderzoek van sperma zijn eigenlijk drie indicaties:

  • controle na sterilisatie (vasectomie)
  • controle na een hersteloperatie (reconstructie)
  • vruchtbaarheids (fertiliteits) onderzoek

Voor alle drie de onderzoeken geldt dat het zeer belangrijk is dat het verzamelde sperma bij lichaamstemperatuur, in een schoon potje, direct naar het laboratorium wordt gebracht. Wanneer u met de arts afspreekt om dit onderzoek te laten doen, krijgt u van de assistente of op het poliklinisch afname laboratorium schriftelijk instructies mee om er voor te zorgen dat het monster op juiste wijze wordt ingeleverd.

Andere lichaamsvloeistoffen

Naast bovenstaande materialen kunnen er nog diverse andere vochten/substanties uit het lichaam onderzocht worden. Dit zijn bijvoorbeeld maagsap, knievocht of wondvocht wat vrij komt na een operatie. Dit materiaal wordt veelal samen met een duidelijke vraagstelling bij het laboratorium ingeleverd, waarna in overleg bekeken wordt wel laboratoriumonderzoek het meest geschikt en mogelijk is om hier een antwoord op te geven.

Terug naar boven

Wilt u deze pagina delen via Social media? Klik dan hier.

Cookie Policy

Deze site gebruikt cookies om ervoor te zorgen dat we u de best mogelijke ervaring geven.
Strict noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om over de site te navigeren, of om te voorzien in door u aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren de functionaliteit van de website door het opslaan van uw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker toegesneden reclame en andere informatie te tonen.
Meer weten...