Achtergrondinformatie bloed, feces (ontlasting), urine en andere lichaamsvochten

U bevindt zich hier: Home | Patiënt | Afdelingen | Poliklinieken | Klinisch Chemisch Laboratorium (KCL) | Achtergrondinformatie bloed, feces (ontlasting), urine en andere lichaamsvochten

Achtergrondinformatie bloed, feces (ontlasting), urine en andere lichaamsvochten

Op het klinisch chemisch laboratorium wordt een grote verscheidenheid van verschillende soorten monsters voor onderzoek aangeboden. Bloed vormt hiervan het belangrijkste deel en daarna urine. Verder wordt onderzoek verricht in: ontlasting (feces), zweet, hersen- of ruggenmergvocht, sperma, en andere lichaamsvochten

Bloed

Het meest bekende menselijk materiaal wat onderzocht wordt, is toch wel bloed. Bloed is een vloeistof met een zeer complexe samenstelling. Bloed bestaat voor ongeveer 55% uit plasma of serum en ongeveer 45% bloedcellen. Het plasma is een gele vloeistof die voor 90% uit water bestaat met daarin opgelost een zeer grote verscheidenheid aan eiwitten, mineralen en andere stoffen. Dit zijn bijvoorbeeld hormonen, vitamines, afweerstoffen, bouwstoffen, afvalstoffen etc. Het overgrote deel van klinisch chemisch onderzoek vindt dan ook in het plasma plaats.

De bloedcellen worden onderverdeeld in rode bloedcellen (erythrocyten), witte bloedcellen (leucocyten) en bloedplaatjes (thrombocyten). Samengevat zijn hun functies als volgt: 

  • rode bloedcellen zorgen voor het transport van zuurstof,
  • witte bloedcellen zijn betrokken bij de afweer tegen bacteriën en virussen,
  • bloedplaatsjes zorgen voor de stolling.

De bloedafname

Bloed kan op drie verschillende wijzen worden afgenomen:

  • via een vingerprik of hielprik (baby), dit is capillair bloed
  • via een ader in de elleboogholte of soms de hand, dit is veneus bloed
  • via een slagader in de pols of lies; dit is arterieel bloed

Een aantal factoren (hoeveelheid monster dat nodig is, welk onderzoek moet worden gedaan of de leeftijd van de patiënt) bepalen voor elke afname wordt gekozen. Capillair en veneus bloed wordt meestal door medewerkers van het laboratorium afgenomen, maar arterieel bloed wordt altijd door een arts geprikt. Voor de afname van bloed zijn een groot aantal verschillende soorten monsterbuizen beschikbaar elk met een eigen kleur. Afhankelijk van welke laboratoriumtesten zijn aangevraagd zullen er één of meer verschillende type buizen afgenomen worden. Zo is voor de meting van stoffen in het plasma een andere buis nodig dan voor onderzoek naar de verschillende soorten bloedcellen. Veel van de bloedafname buizen bevatten stoffen die het bloed verdunnen, onstolbaar maken of de stolling juist bevorderen.

Voordat de bloedafname plaatsvindt, zal altijd naar uw voorletters, (meisjes)naam en geboortedatum gevraagd worden. Tevens is het verplicht dat u een geldig legitimatiebewijs kunt tonen. Wij stellen deze vragen omdat wij er zeker van willen zijn dat wij de juiste persoon voor ons hebben en met het juiste aanvraagformulier. Het is in uw en ons belang dat de juiste patiënt geprikt wordt!

Urine

Urine bevat allerlei stoffen die door de nieren uit het bloedplasma zijn verwijderd; zuivering van het bloed. De samenstelling van urine kan ons iets leren over het functioneren van de nieren en over de samenstelling van het bloedplasma. Voor de meeste urineonderzoeken wordt verse ochtendurine gebruikt. Wanneer urine lang blijft staan kan de oorspronkelijke samenstelling, bijvoorbeeld onder invloed van bacteriegroei, veranderen.

Voor alle urineporties geldt daarom dat de urine binnen 2 uur na verzamelen op het poliklinisch afnamelaboratorium dient te zijn om de kwaliteit van het onderzoek te waarborgen. Zie ook de folder ‘Opvangen en inleveren van een portie urine’ of ‘Verzamelen 24-uurs urine’.

Ontlasting (feces)

Ontlasting kan worden onderzocht om de spijsvertering te controleren of om bloedingen in de darmen op te sporen. Het is normaal dat er in ontlasting bacteriën zitten. Wel wordt er regelmatig gezocht naar bacteriën die normaliter niet in de ontlasting voor mogen komen. Ook wordt soms naar parasieten gezocht. 

Zie ook de folder: ‘Opvangen en inleveren van een portie feces’ of ‘Verzamelen 24-uurs feces’.

Liquor (hersen- of ruggenmergvocht)

Hersen- of ruggemerg vocht bevindt zich, zoals de naam al zegt, in de hersenen en in het ruggemerg. Het is een heldere kleurloze vloeistof, die wordt verkregen door een punctie tussen twee wervels en wordt uitgevoerd door een neuroloog. Laboratoriumonderzoek van liquor is een hulpmiddel bij het vaststellen of uitsluiten van ziekten van neurologische aard. Eén van de meest bekend aandoeningen waarvoor liquor wordt onderzocht is meningitis (hersenvliesontsteking).

Sperma

Voor onderzoek van sperma zijn eigenlijk drie indicaties:

  • controle na sterilisatie (vasectomie)
  • controle na een hersteloperatie (reconstructie)
  • vruchtbaarheids (fertiliteits) onderzoek

De eerste twee onderzoeken worden op het laboratorium van het BovenIJ ziekenhuis uitgevoerd. Voor alle drie de onderzoeken geldt dat het zeer belangrijk is dat het verzamelde sperma bij lichaamstemperatuur, in een schoon spermapotje, direct naar het poliklinisch afnamelaboratorium wordt gebracht. Wanneer u met de arts afspreekt om dit onderzoek te laten doen, krijgt u van de assistente of op het afnamelaboratorium schriftelijk instructies en een speciaal spermapotje mee om er voor te zorgen dat het monster op juiste wijze wordt ingeleverd.

Zie ook de folder: ‘Sperma onderzoek’.

Andere lichaamsvloeistoffen

Naast bovenstaande materialen kunnen er nog diverse andere vochten/substanties uit het lichaam onderzocht worden. Dit zijn bijvoorbeeld maagsap, knievocht of wondvocht wat vrij komt na een operatie. Dit materiaal wordt veelal samen met een duidelijke vraagstelling bij het laboratorium ingeleverd, waarna in overleg bekeken wordt wel laboratoriumonderzoek het meest geschikt en mogelijk is om hier een antwoord op te geven.

Terug naar boven

Wilt u deze pagina delen via Social media? Accepteer dan eerst de functionaliteit cookies.

Cookie Policy

Deze site gebruikt cookies om ervoor te zorgen dat we u de best mogelijke ervaring geven.
Strict noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om over de site te navigeren, of om te voorzien in door u aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren de functionaliteit van de website door het opslaan van uw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker toegesneden reclame en andere informatie te tonen.
Meer weten...